काठमाडौं, जेठ १८ । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपालका अध्यक्ष कमल थापालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।कमल थापा गृहमन्त्री भएको बेला जनआन्दोलन २०६२। ०६३ मा पक्राउ, गोली प्रहारबाट मृत्यु लगायतका समाचार साधारण बन्थे । तर राजावादी आन्दोलन सुरु भए यता चैत १५ बाहेक मृत्युको समाचार खाली छ। कमल थापा गृहमन्त्री भएको बेला काठमाडौं उपत्यका भित्रै सबैतिर निषेधित क्षेत्र घोषणा भएको थियो। पछि त्यसले नपुगेर कर्फ्यु लगाइएको थियो।
आइतबार नारायण चौर, नक्सालमा जम्मा भएर आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै बालुवाटारतर्फ जाँदै गर्दा थापालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । जुन क्षेत्र सरकारले निषेधित क्षेत्र घोषणा गरेको थियो।
नारायण चौरबाट बालुवाटार जाने क्रममा प्रहरीले उनीहरूमाथि हस्तक्षेप गरेको थियो । सोहिक्रममा अध्यक्ष थापासहित थप अन्य व्यक्ति पनि पक्राउ परेका हुन् ।
राजावादीहरूले बिहीबारदेखि वर्तमान व्यवस्थाविरुद्ध प्रदर्शन गर्दै आई रहेका छन् ।
कमल थापाको राजनीतिक यात्राले नेपाली राजनीतिमा एउटा रोचक, तर विरोधाभासपूर्ण अध्याय बोकेको छ। राप्रपा (राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी) का प्रमुख नेता तथा पूर्व गृहमन्त्रीको रूपमा उनले अनेकौँ ऐतिहासिक घडीहरूमा दमनकारी भूमिका खेलेका छन्। विशेषतः २०६२÷०६३ सालको जनआन्दोलन–२ का बेलामा उनले तत्कालीन राजतन्त्र पक्षधर भएर आन्दोलनमाथि दमन गर्ने निर्णयमा सहमति जनाएका थिए। त्यो समयको गृहमन्त्रीका रूपमा उनले आन्दोलन दबाउने कडा नीति लागू गरे — शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमाथि लाठीचार्ज, कर्फ्यु, पक्राउ, यातना जस्ता कार्यहरू व्यापक रूपले गराए।
तर राजनीति समयअनुसार घुमिरहने चक्र हो। एक समयमा जनताको आन्दोलनलाई दमन गर्ने शक्तिमा रहेका थापा आफैँ पछिल्लो चरणमा आइतबार पक्राउको समाचार बनेका छन्।
विभिन्न विवादास्पद अभिव्यक्तिपछि, राप्रपाभित्रको अन्तर्विरोध, र उनले बोकेको ’राजावादी’ छविको कारण उनलाई जनताले खुलेर विरोध जनाए। उनले केही ठाउँमा सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा जनदबाब र आक्रोश भोग्नु¥यो, र सोसल मिडियामा उनको आलोचना व्यापक रूपमा फैलियो।
राजनीतिमा यस्ता घटनाहरूलाई अक्सर “इतिहासले आफूलाई दोहो¥आउँछ” भन्ने भनाइसँग तुलना गरिन्छ। २०६२÷०६३ मा उनले जसरी आन्दोलनमाथि कठोर व्यवहार अपनाए, त्यसको ऐतिहासिक मूल्याङ्कन अहिलेको पुस्ताले आलोचनात्मक ढङ्गले गरिरहेको छ। अझ दुःखद पक्ष के छ भने – उनले जनताको भावना बुझ्न नचाहेको, र इतिहासबाट पाठ नसिकेर आफै गिरफ्तारी भएको भनेर सरकारलाई निरङ्कुशको संज्ञा दिन थालेका छन् ।
कमल थापाको पछिल्लो अवस्थाले एउटा गहिरो सन्देश दिन्छ — शक्ति क्षणिक हुन्छ, तर जनताको स्मृति र भावना दीर्घकालीन। जनआन्दोलनमा संलग्न हजारौँ नागरिकहरूले आज पनि त्यो पीडा सम्झिन्छन्, र तिनै नागरिकहरूले जब थापा जनसमक्ष देखा परे, तब ती पीडाहरू क्रोधका रूपमा फट्किए।
उनको अनुभव एउटा चेतावनी हो – सत्तामा हुँदा लाठीले जनतालाई दबाउन सकिएला, तर जनताले त्यसको हिसाब अवश्य माग्छ। लोकतन्त्रमा जनताले मात्र होइन, इतिहासले पनि न्याय गर्छ। कमल थापाले आफैँले अतीतमा रोपेको बिउ अहिलेको आलोचनाको रूपमा उब्जिएको हो।
यसैले, कमल थापाले आत्म मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने समय आएको छ। जनतासँग क्षमा याचना, सत्य स्वीकार, र व्यवहारिक परिवर्तन विना उनको राजनीतिक यात्रा अझ अप्ठ्यारो हुँदै जान सक्छ। जनताको भावना बुझ्न नसक्ने राजनीतिज्ञका लागि लोकतन्त्रमा लामो समय टिकिरहन गाह्रो हुन्छ।
अन्ततः, थापाको विगतको दमनकारी भूमिकाले आज उनलाई नै जनदबाबको सामना गराउने परिस्थिति ल्याएको छ। यो मात्र व्यक्तिगत विफलता होइन, इतिहासको एउटा न्यायपूर्ण प्रतिक्रियासमेत हो।