काठमाडौं, जेष्ठ २५ । गृहमन्त्री रमेश लेखकको राजीनामा मागलाई लिएर संसद् अवरुद्ध भइरहँदा यसलाई नेकपा (माओवादी केन्द्र) ले नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्ध सुधारको अवसरका रूपमा उपयोग गरिरहेको छ। भिजिट भिसा प्रकरणका बहानामा सुरु भएको राजनीतिक खिचातानी सत्ता समीकरण फेरबदलको संकेत दिन थालेको छ। खासगरी माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाबीचको चिसिएको सम्बन्ध पछिल्ला केही दिनयता पुनः तात्न थालेको छ।
जेठ १३ गते माओवादी केन्द्रले लेखकको राजीनामा र छानबिन समिति गठनको माग गर्दै आक्रामक ढंगले संसद् अवरोध गरे पनि जेठ १५ गते बजेट सार्वजनिक हुनु केही दिनअघि नै माओवादी र कांग्रेसबीच संवाद सुरु भइसकेको थियो। जेठ १४ मा विपक्षी दलको बैठकमा प्रचण्डले लेखकको राजीनामाको विषय तत्काल टुंग्याउन नसकिने भन्दै ब्रिफिङ गरेका थिए भने गृहमन्त्री लेखकले संसदमा बोलेर आफ्नो पक्ष राख्नुपर्ने मत व्यक्त गरेका थिए।
त्यसपछि माओवादी केन्द्र जेठ २० सम्म आइपुग्दा लेखकको राजीनामा मागबाट स्पष्ट रूपमा पछि हट्न थाल्यो। यसबीचमा माओवादीले विपक्षमै रहेको नेकपा (एकीकृत समाजवादी) लाई पनि राजीनामा मागबाट पछि हट्न राजी गराइसकेको छ। माओवादी र समाजवादी दुवैले संसद् सञ्चालनका लागि लेखकलाई बोल्न दिनुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेका छन्। तर, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भने अझै कडा अडानमा उभिएको छ। उसले लेखकले संसदमा नबोलेसम्म र राजीनामा नभएसम्म अवरोध जारी राख्ने चेतावनी दिँदै आएको छ।
२०८२ जेठ १३–२५: ‘भिजिट भिसा’ काण्डसँग जोडिएका प्रमुख राजनीतिक घटनाक्रम
| मिति (वि.सं.) | बार | प्रमुख राजनीतिक घटना |
|---|---|---|
| जेठ १३ | सोमबार | माओवादी केन्द्रले गृहमन्त्री लेखकको राजीनामा माग्दै संसद् अवरुद्ध गर्यो। |
| जेठ १४ | मंगलबार | प्रचण्डले विपक्षी बैठकमा लेखकको राजीनामा टुंगो नलाग्ने जानकारी दिए। |
| जेठ १५ | बुधबार | बजेट सार्वजनिक हुनु अघि माओवादीले कांग्रेससँग संवाद सुरु गर्यो। |
| जेठ २० | सोमबार | माओवादी लेखकको राजीनामा मागबाट स्पष्ट रूपमा पछि हट्यो। |
| जेठ २१–२४ | मंगल – शुक्रबार | माओवादीले एकीकृत समाजवादीलाई पनि राजीनामा मागबाट पछि हट्न सहमत गरायो। |
| जेठ २५ | आइतबार | प्रचण्ड–देउवा बीच प्रत्यक्ष र फोन संवाद, सम्बन्ध सुधारको संकेत। |
यस राजनीतिक गुठीभित्र लुकेको अर्को महत्वपूर्ण पाटो भने प्रचण्ड–देउवा सम्बन्धको पुनर्निर्माण हो। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग मिलेर सत्ता समीकरण बनाउँदा प्रचण्ड–देउवा सम्बन्ध चिसिएको थियो। यद्यपि पछिल्ला केही घटनाक्रमले दुई नेताबीचको दूरी घट्न थालेको देखिएको छ। राष्ट्र बैंकका गर्भनर नियुक्तिमा देखिएको विवाद, अख्तियारले पूर्वप्रधानमन्त्री माधव नेपालविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेपछि प्रचण्ड र देउवाबीच संवाद बाक्लिएको छ।
शनिवार मात्रै प्रचण्ड र देउवाबीच लामो समयपछि प्रत्यक्ष एक्ला एक्लै भेटघाट भएको थियो। त्यसअघि देउवाले फोन गरेर पतञ्जलि जग्गा प्रकरणमा माधव नेपालमाथि मुद्दा कसरी दर्ता भयो भनेर प्रचण्डसँग सोधेका थिए। प्रचण्डले देउवालाई आफूले थाहा नपाएको जवाफ दिँदै यस्तो विषयमा सत्ता साझेदारबीच छलफल हुनुपर्ने भन्दै दुःख व्यक्त गरेको स्रोतले बताएको छ। सोही प्रसंगले दुई नेताबीच विश्वासको वातावरण बनाएको कांग्रेस र माओवादी स्रोतहरू बताउँछन्।
यसैबीच, संसद् सञ्चालनका लागि माओवादी केन्द्र र कांग्रेसबीच निरन्तर संवाद जारी छ। कांग्रेस उपसभापति पूर्णबहादुर खड्का प्रचण्डसँग बारम्बार भेट गरिरहेका छन् भने महामन्त्री गगन थापाले पनि प्रचण्डसँगको सम्वाद सकारात्मक रहेको बताएका छन्। माओवादीबाट वर्षमान पुन र शक्ति बस्नेत जस्ता नेताहरू संवादमा अग्रसर छन्।
आइतबार संसद भवनमा आयोजित बैठकमा माओवादी, कांग्रेस, समाजवादी र रास्वपाबीच गम्भीर छलफल भयो। बैठकमा माओवादीले लेखकको राजीनामा र छानबिन समिति नबनाइ पनि भद्र सहमतिका आधारमा संसद अगाडि बढाउन सकिने प्रस्ताव राख्यो। समाजवादीले पनि माओवादीको लाइनमा साथ दिँदै ‘जेन्टलमेन्ट एग्रिमेन्ट’का आधारमा अगाडि बढ्न सकिने बताए।
तर रास्वपा भने अझै पनि लेखकलाई नै लक्षित गरेर छानबिन समिति गठन हुनुपर्ने अडानमा छ। उसले छानबिनको ठोस कार्यादेश सहित समिति बन्नुपर्ने माग राख्दै आएको छ। यही विषयमा सहमति नजुट्दा आइतबार पनि संसद् अवरुद्ध रह्यो। सभामुख देवराज घिमिरेले बैठक सुरु गर्ने प्रयास गरे पनि विपक्षीको नाराबाजीले गर्दा बैठक स्थगित गर्नुपर्यो।
राजनीतिक वृत्तमा यस घटनाक्रमलाई माओवादीको ‘दुई धारे रणनीति’का रूपमा हेरिएको छ। एकातर्फ संसद् अवरोधको नेतृत्व लिएर विपक्षी भित्रैबाट प्रभाव कायम राख्ने प्रयास र अर्कातर्फ सत्ता साझेदारसँग सम्बन्ध सुधार गर्दै भविष्यको समीकरण निर्माण गर्ने रणनीति। विश्लेषकहरू भन्छन्— ‘लेखकको राजीनामा माग बहाना हो, माओवादीको मूल उद्देश्य सत्ता सन्तुलन र सम्बन्ध सुदृढीकरण हो।’
यसैबीच, संसद् बैठक सोमबार २ बजे पुनः बस्ने तय भएको छ। रास्वपाले थप समय मागेपछि सहमतिका लागि प्रयास जारी रहनेछ। लेखकको राजीनामा मागको पर्दापछाडि चलिरहेको सत्ता समीकरणले निकट भविष्यको सत्ता पुनर्संरचनाको सम्भावना समेत बलियो बनाएको छ।


