आशिष गुरागाईं/काठमाडौँ ,२६ कार्तिक ।
डिजिटल युगमा सामाजिक सञ्जालले हामीलाई सम्पर्कमा रहन, विचार आदान-प्रदान गर्न, र आफ्नो गतिविधि साझा गर्न सहजता प्रदान गरेको छ। तथापि, यसले नयाँ प्रकारका अपराधहरूलाई पनि ठाउँ दिएको छ जसले व्यक्तिको व्यक्तिगत, पारिवारिक, र व्यावसायिक जीवनमा ठुलो असर पार्न सक्छ। हनी ट्र्याप जस्ता साइबर अपराधका घटनाहरूबाट सावधानी अपनाउन टासी लामाको अनुभवले हामीलाई महत्त्वपूर्ण पाठ दिन्छ।
टासी लामाको हनी ट्र्याप अनुभव
करिब तीन वर्षअघि,पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका सिन्धुपाल्चोकका अध्यक्ष टासी लामालाई एक अपरिचित महिलाले फेसबुकमा मित्रता अनुरोध पठाइन्। राजनीतिक व्यक्तित्व त्यसमाथि पालिका प्रमुख भएका कारण उनले विभिन्न प्रकारका अनुरोधहरू स्वीकार गर्ने गरेका थिए। त्यस अनुरोधलाई उनले स्वीकार गर्दा उनलाई थाहा थिएन कि त्यस अनुरोध पछाडि एक गम्भीर ठगी योजना लुकेको थियो। महिलाको अनुहार परिचित लागेकाले उनले अनुरोध स्वीकार गरे । तर, केही समयपछि उनले विभिन्न बहानामा टासी लामालाई भिडियो कल गर्न थालिन्। सुरुमा सामान्य लागेको कुराले चाँडै अनौठो रूप लिन थाल्यो। महिलाले अभद्र संवाद र व्यवहार गर्न थालिन्, जसले टासी लामालाई असहज बनायो।
जब उनले सम्बन्ध समाप्त गर्न र सम्पर्क तोड्न कोसिस गरे । महिलाले ब्ल्याकमेल गर्न थालिन्। उनले टासी लामाको टाउको अन्य व्यक्तिको नग्न शरीरमा जोडेर सम्पादित तस्बिर तयार गरिन् र उक्त तस्बिरको आधारमा धम्की दिन थालिन्। यस घटनाले टासी लामालाई गहिरो तनावमा पुर्यायो र उनको व्यक्तिगत, सामाजिक, र राजनीतिक प्रतिष्ठामा खलल पार्ने सम्भावना बढायो। यस अवस्थामा, टासी लामाले यो घटनालाई साइबर अपराध र ठगीका रूपमा लिँदै कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाउने निर्णय गरे।
साइबर ब्युरोमा उजुरी र अनुसन्धान
टासी लामाले काठमाडौंको साइबर ब्युरो र उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा यो घटना दर्ता गरे। अनुसन्धानका क्रममा महिलाले विदेशबाट यस किसिमको कार्य गरिरहेको पुष्टि भयो। यस घटनाले देखाउँछ कि आजकालका साइबर अपराधीहरूले विदेशबाट समेत यस्तो अपराध गर्ने गर्छन् । जसले घटनाको अनुसन्धानलाई थप जटिल र चुनौतीपूर्ण बनाउँछ। यो घटना जसलाई हनी ट्र्याप भनिन्छ मानिसलाई ठगी गर्ने र ब्ल्याकमेल गर्न बनाइएको योजनाबद्ध रणनीति हो। टासी लामाले सतर्कता देखाउँदै यस घटनालाई उजागर गर्न सक्ने साहस देखाए, जसले अरूलाई पनि सतर्कता अपनाउन प्रेरणा दिन्छ।
सामाजिक सञ्जालमा हनी ट्र्यापको बढ्दो जोखिम
हनी ट्र्यापको अवधारणाले कुनै व्यक्तिलाई अपरिचित मानिसहरूसँग सम्बन्ध बनाउन उक्साएर विभिन्न प्रकारका ब्ल्याकमेलिङ र ठगीमा फसाउने कार्यलाई जनाउँछ। यस प्रकारका घटनाहरूले व्यक्तिको व्यक्तिगत र व्यावसायिक जीवनमा नकारात्मक असर पार्न सक्छन्। हनी ट्र्यापमा पार्न अपराधीहरूले नक्कली सामाजिक सञ्जाल खाता बनाएर विभिन्न बहानामा सम्पर्क स्थापित गर्छन्। सुरुमा सामान्य देखिने कुराकानी र संवादले चाँडै असहज रूप लिन्छ, जसमा पीडितलाई अनावश्यक संवाद र भिडियो कलमा सहभागी हुन प्रेरित गरिन्छ। एकपटक अपराधीहरूले पीडितको व्यक्तिगत जानकारी, तस्बिर, वा भिडियो हात पार्न सफल भए भने, उनीहरूले ती सामग्रीलाई सम्पादन गरी ब्ल्याकमेल गर्न थाल्छन्।
यो भिडियो पनि हेर्नुहोस् :
@ratosurya.com अनलाइन ठगिको डरलाग्दो कथा #fraud #online #Scary #story #nepalpoli ♬ original sound – rato surya
यसबाट जोगिन अपनाउनुपर्ने सावधानीहरू
सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्दा हनी ट्र्यापजस्ता साइबर अपराधबाट जोगिन सजगता अपनाउनु अत्यावश्यक छ। यहाँ केहि सुझावहरू छन्:
१. अनिश्चित अनुरोध अस्वीकार गर्नुहोस्: अपरिचित व्यक्तिहरूबाट आएको मित्रता अनुरोध स्वीकार नगर्नु नै उत्तम हो। अपरिचित व्यक्तिहरूसँग सम्बन्ध स्थापित गर्दा सचेत हुनुपर्छ।
२. भिडियो कलमा सजगता: अपरिचित व्यक्तिहरूबाट आएको भिडियो कल नउठाउनु राम्रो हुन्छ। यदि संवाद गर्नैपर्ने हो भने सार्वजनिक स्थान वा व्यावसायिक मञ्चबाट मात्रै संवाद गर्नु राम्रो हुन्छ।
३. संवेदनशील जानकारी शेयर नगर्नुहोस्: सामाजिक सञ्जालमा कुनै पनि प्रकारका संवेदनशील जानकारी वा तस्बिरहरू शेयर नगर्नु बुद्धिमानी हो।
५. ब्ल्याकमेलिङको स्थितिमा कानुनी प्रक्रिया अपनाउनुहोस्: यदि कसैले तपाईंलाई ब्ल्याकमेल गर्दैछ भने नआत्तिई साइबर ब्युरो वा सम्बन्धित निकायमा उजुरी गर्नुहोस्।
६. साइबर सुरक्षा सेटिङहरूलाई नियमित अपडेट गर्नुहोस्: आफ्नो सामाजिक सञ्जालको गोपनीयता सेटिङहरू समय समयमा जाँच्नुहोस् र अपरिचित व्यक्तिहरूलाई तपाईंको व्यक्तिगत सामग्री हेर्न नदिनुहोस्।
टासी लामाको कानुनी कदम र त्यसको महत्त्व
टासी लामाले यस घटनाको विरुद्धमा कानुनी कदम चालेका छन्। उनले साइबर ब्युरोमा उजुरीमात्रै दर्ता गरेनन्, बरु उनको प्रतिष्ठामा आँच ल्याउने उद्देश्यले प्रचार गरिएको कपोलकल्पित तथ्यहरूको विरुद्ध प्रेस काउन्सिलमा मुद्दा दायर गरे। यस कदमले उनको नकारात्मक प्रचार गर्ने मिडियालाई पनि सजग गराउने काम गर्यो। यो घटनाले केवल व्यक्तिगत स्तरमा होइन, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग रोक्न कानुनी निकायहरूको महत्त्वलाई पनि उजागर गर्छ।
निष्कर्ष: टासी लामाको घटनाबाट सिक्नुपर्ने पाठ
टासी लामाको हनी ट्र्याप अनुभव हामी सबैलाई चेतना र सतर्कताको महत्त्व बुझाउँछ। डिजिटल युगमा जथाभावी मित्रता अनुरोध स्वीकार नगर्नु, अपरिचित व्यक्तिहरूसँग संवेदनशील जानकारी नशेयर गर्नु, र सम्भावित ठगीबाट जोगिन सजग रहनु अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ।
टासी लामाले आफूलाई परेको अन्यायको विरुद्ध कानुनी प्रक्रिया अपनाएर साहसिक निर्णय गरेका छन्, जसले अरूलाई पनि यस प्रकारका घटनाहरूबाट जोगिन प्रेरित गर्छ। सामाजिक सञ्जाललाई सुरक्षित र सकारात्मक प्रयोग गर्न हामीले सजगता अपनाउनु अनिवार्य छ। यस घटनाले साइबर अपराधको संभावनालाई बुझ्न र यसबाट जोगिन आवश्यक कदम चाल्न सबैलाई सचेत गराउँछ।