काठमाडौँ, २४ बैशाख । वैशाख ७ गते सरस्वतीनगरको चाबहिलस्थित निरु किचेनकी सञ्चालक नीरा पाण्डे आचार्यको विभत्स हत्याले सिङ्गो समुदायलाई स्तब्ध बनाएको थियो । प्रहरीले हत्याको कारण लुटपाट भएको दाबी गरेपनि नीराको माइतीपक्षको भनाइ छ, घटना विवरण पत्यारिलो भएन । मुद्दाले अनुसन्धानको उद्देश्य, विधि र प्रमाणका साथै व्यक्तिगत र राजनीतिक कारकहरूको सम्भावित भूमिकामाथि प्रश्न खडा गरेको छ।
नीराको माइतीपक्षको भनाइ छ एक होइन, दुई–चार, पाँच तोलासम्म सुन लगाएका मान्छे शहरमा अनगिन्ती भेटिन्छन् । तर, त्यही सुन लुट्नका लागि त्यति आततायी शैलीबाट कसैले कसैको हत्या गर्दैन । त्यसमाथि त्यत्ति सुन लुट्नका लागि एउटा मान्छे नीरालाई मार्न (सुन र नगद लुट्न) ऊ झापादेखि आयो । कोटेश्वर, मनहरा फाँटस्थित आफ्नो डेराबाट ट्याम्पु चढी सरस्वतीनगर पुग्यो । अन्त गएन, सीधै त्यहीँ नजिकैको चिया पसलमा छि¥यो । नीरालाई एक कप चिया पठायो । सायद चियामा मिसाइएको कुनै औषधिका कारण उनी लठ्ठिइन् । त्यसपछि पसलमा छि¥यो । मुख थुनेर पेटमा चक्कु घोच्यो । अनि, मुख थुनेकै अवस्थामा ९८ लालको सुनको सिक्री थुत्यो । नीराले प्रतिवाद गर्न खोजिन्, उसले हातमा टोक्यो । त्यसपछि घाँटीदेखि तिघ्रासम्म १८ पटक चक्कुले घोच्यो । नीरा ढलिन् । लगाएको लुगा फेरेर ऊ त्यहाँबाट निस्किनुअघि नीरालाई बोराले छोपिदियो ।प्रहरीले विनोदले अपराध स्वीकार गरेको र आफूले पाएको प्रमाणसँग मेल खाने विवरण दिएको दाबी गरेको छ ।
यद्यपि, नीराको परिवार र केही पर्यवेक्षकहरू यो कथामा शंका गर्छन्। उनीहरुको तर्क छ कि चोरी भएको सुन र नगद रकम यस्तो क्रूर र जोखिमपूर्ण आक्रमणलाई जायज ठहराउन पर्याप्त छैन र कुनै पनि सामान्य लुटेरा चोरी गर्न यति हदसम्म जाँदैन। उनीहरूले यो पनि औंल्याए कि विनोदको नीरा वा उनको पसलसँग कुनै ज्ञात सम्बन्ध थिएन, र उसको आपराधिक रेकर्डमा हिंसाको कुनै पनि अघिल्लो कार्य समावेश थिएन। उनीहरुको अनुमान छ कि विनोदलाई फसाइएको वा स्वीकार गर्न जबरजस्ती गरिएको हुन सक्छ, वा हत्या गर्न को लागी उसलाई अरू कसैले भाडामा लिएको हुन सक्छ।
यसबाहेक, केही स्रोतहरूले दावी गर्छन् कि नीराको हत्याका अन्य सम्भावित कारणहरू थिए, जस्तै व्यक्तिगत द्वन्द्व वा राजनीतिक सम्बद्धता। नीराका परिवारले श्रीमान्सँग व्यापारिक विषयमा केही विवाद भएको र छिट्टै अमेरिका जाने योजना बनाएको बताए । नीराले बैंकमा १९ लाख रुपैयाँ फिक्स डिपोजिट गरेको पनि संयोगवश उनको मृत्युको दिन निकालिएको उनीहरुले बताए ।
नीराको परिवारका केही सदस्यहरूले उनको मृत्युमा उनको श्रीमानले भूमिका खेलेको हुनसक्छ वा कम्तीमा केही थाहा थियो भन्ने शंका गरेका छन्। हत्या हुनुअघि र पछि श्रीमान्को पृष्ठभूमि र व्यवहारबारे प्रहरीले अनुसन्धान गरी सबै निष्कर्ष खुलाउन उनीहरुको माग छ ।
भन्छन्, ‘हत्या लगत्तैको बेवास्ताको कारण पत्ता लाग्नुपर्छ ।’ तर, पतिपक्षले अहिले पनि आफूहरूमाथि कुनै शंका भए जुनसुकै कोणबाट अनुसन्धान गरिए पनि तयार भएको बताउँदै आएको छ । ‘दोषी भए हाम्रो मान्छेलाई सप्रमाण कारबाही गरियोस्’, पति पक्षका एक सदस्यले भने । माइतीपक्षले अनुसन्धान निश्कर्षमा सन्तुष्टि नजनाएपछि पतिपक्षले प्रहरीसँगको सल्लाहमा सोमबार शव बुझेको थियो ।
यसबाहेक केही राजनीतिक दलहरू पनि हत्याका पछाडि केही लुकेको एजेण्डा वा स्वार्थ रहेको दाबी गर्दै मैदानमा उत्रिएका छन् । उक्त लेखमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीसँग आबद्ध देखिने पात्र हुन्, मृतक नीराका जेठाजु तथा नेपाल सरकारका पूर्वसहसचिव हीरामणि आचार्य । उनले राष्ट्रपति कार्यालयबाट अवकाश पाएपछि तत्कालीन राष्ट्रपति विद्या भण्डारीको सचिवालयमा रहेर काम गरेका थिए । नीराको हत्यालगत्तै माया ज्ञवाली उनको पसलमा पुगेकी थिइन् । पुग्नेबित्तिकै नीरालाई नदेखेपछि उनले त्यहीँबाट पतिलाई फोन गरेको भनेकी छन् । माया, अर्थात् त्यही ठाउँमा घर भएकी एमाले नेत्री माया नै हुन् वा अरु कोही ? उनी घटनालगत्तै पुग्नुको वास्तविक कारण खुल्नुपर्ने माइतपक्षको माग छ ।
नीरा पाण्डे आचार्यको हत्याको घटनाले नेपालमा अपराध अनुसन्धान र न्यायमा रहेका केही चुनौती र विवादहरू चित्रण गर्दछ। एकातिर, प्रहरी र कानूनको कर्तव्य र शक्ति छ अपराधका दोषीहरूलाई पहिचान गर्ने र सजाय दिने, विशेष गरी हिंसा र निर्दोष मानिसहरूलाई हानि गर्नेहरूलाई। अर्कोतर्फ, प्रहरी र कानून त्रुटि, पूर्वाग्रह र सीमाहरूबाट मुक्त छैनन्, र तिनीहरूले मुद्दामा संलग्न सबै पक्षहरूको अधिकार र मर्यादाको सम्मान गर्नुपर्छ। यसबाहेक, घटनाको आधिकारिक संस्करणलाई छानबिन गर्ने , प्रश्न गर्ने र पीडित र समग्र समाजको लागि सत्य र न्याय खोज्ने भूमिका र दायित्व पनि मिडिया र जनताको हुन्छ।
त्यसैले प्रहरी र घटना अनुसन्धान गरिरहेका अधिकारीहरूले नीरा पाण्डे आचार्य हत्या प्रकरणको गहिरो र पारदर्शी अनुसन्धान गर्नु जरुरी छ ।


